Những con đường của ánh sáng


Những con đường của ánh sáng-

Một quyển sách thay đổi toàn diện cách chúng ta sống và tư duy

2008 là năm được mùa của sách hay trên thị trường sách VN. Những quyển sách đình đám, được giới thiệu nhiều trên những phương tiện đại chúng, từ văn học đến kinh doanh, chính trị,… đủ làm những người yêu sách ngây ngất và đắn đo không biết nên chọn gì và bỏ gì.

Hãy giới thiệu những quyển sách hay cho bạn bè cùng đọc:

Nếu không phải vì một cô bạn thân gửi tôi tập 2 của quyển sách Những con đường của ánh sáng- Vật lý và siêu hình học của ánh sáng và bóng tối (từ đây xin gọi vắn tắt là “sách”) kèm theo lời nhắn gửi, “chị phải đọc cuốn này càng sớm càng tốt, đây là quyển sách sẽ thay đổi cách chị sống và tư duy” thì có lẽ quyển sách dày màu vàng và trình bày kém hấp dẫn so với “Hy vọng táo bạo”, hoặc “Chạng vạng” sẽ chưa được đọc vào những ngày cuối năm bận rộn này, cũng như thể số phận hẩm him của cuốn “Lãng du trong văn hóa Việt Nam” dù cuốn này đã được mua hơn năm về trước.

Sách hơi nặng, và có vẻ khó đọc. Lại là tập hai. Nói chung quyển sách không có những điều kiện cần và đủ để làm một best sellers, ít ra trong mắt mọt sách khó tính tôi. Lời giới thiệu hơi dài. Hình như, lời giới thiệu là đoạn văn dài nhất trong sách. Tuy nhiên, lời giới thiệu có thể giúp người đọc bỏ qua tập 1 để bắt đầu đọc “cuốn sử thi của ánh sáng” bằng … tập hai. 

Sách hơi nặng và có vẻ khó đọc. Những ai đã quen với lối viết trực diện vào vấn đề của sách kinh doanh, hoặc kiểu nhẹ nhàng mềm mại của sách văn học có thể sẽ không thích.

Không cốt truyện, chỉ dùng ánh sáng như sợi dây xuyên suốt, những kiến thức được trải ra vừa hàn lâm vừa giản dị. Kiến thức trong sách nhiều như từ điển, nhưng được dẫn dắt nên khi đọc không bao giờ chán. 

Nặng và rất nặng; dù sách đã được ca tụng là “phổ biến kiến thức khoa học”. Nhìn rộng ra, những kiến thức khoa học cơ bản không phải là dễ hiểu và dễ nhai ngay cả đối với cựu học sinh giỏi ban A (như tôi).

Thiên nhiên gần gũi, giản dị mà phức tạp

Cầu vồng, bầu trời xanh, mây trắng, nước biển,… là những hiện tượng tự nhiên; dưới lăng kính vật lý thì mang màu sắc khác; và có những lý giải thuần khoa học về tính chất sóng/ hạt, về giao thoa, về phản xạ,… mà không chắc ai cũng hiểu. Nhưng có lẽ ai cũng sẽ hiểu được và có lẽ sẽ đi từ ngạc nhiên sang thán phục cái “cơ hội may mắn của loài người chúng ta được sống dưới ánh mặt trời, được sinh sôi dưới bầu khí quyển, được thảm thực vật xanh dày bao quanh làm mát mắt”. Những ngày oán hận ánh nắng mặt trời gay gắt làm đen da, phải bịt mặt kín mít, phải vũ trang đầy mình,… có lẽ vẫn tiếp diễn, nhưng nay trong ý thức của các cô gái Việt chúng ta sẽ có chút xíu nào biết ơn Mặt trời và năng lượng của nó, mà từ nhỏ chúng ta đã làu làu thuộc công dụng của nó vào vòng tuần hoàn của nước. 

Sách không chỉ nhắc lại kiến thức học đường, như thể liệt kê hàng loạt nhà bác học, kỹ sư, nhà thí nghiệm thực hành … mà chúng ta đã gặp gỡ suốt các năm đi học; mà còn hệ thống hóa nó theo một trật tự mạch lạc và dễ theo dõi. Mỗi một chủ đề được viết thành một đoạn dài lưng trang đến không quá hai trang, khiến người đọc có thể ngưng và suy nghĩ hoặc tạm dừng nếu thấm mệt với lượng kiến thức đang tải nạp vào đầu trong một khoảng thời gian ngắn. Trí óc của người đọc được chu du qua nhiều vùng lãnh thổ trên Trái Đất để nhìn ngắm những hiện tượng thiên nhiên đẹp đẽ và hiếm gặp; được đưa đi vượt những không gian để tìm hiểu về những tinh tú; thậm chí còn được du hành qua thời gian để tìm hiểu về vũ trụ và thời gian một cách cơ bản và ngắn gọn nhất.

Người đọc sách này có cảm giác hơi được ve vãn một chút, khi chỉ với thời gian ngắn ngủi mà lĩnh hội được những kiến thức cao siêu, và đa dạng đến không ngờ. Có thể chỉ cần đọc sách với một tốc độ bình thường, độ chú ý bình thường, và một ngày đẹp trời gây ngạc nhiên cho bạn bè, người quen của mình (như thể một chú bé con háo hức lần đầu tiên tiếp cận với khoa học) với những giải thích rất hàn lâm, “Đừng tưởng chỉ có một cầu vồng nhé, có cả trăm ngàn cầu vồng khác nhau tại một thời điểm và một nơi chốn mà cầu vồng xuất hiện đấy!”; hoặc, “Bạn biết không, có đến chín loại mây khác nhau cơ!”. Đấy chính là sự tài tình của tác giả và dịch giả thông qua ngôn ngữ mềm mại tuy có hơi văn vẻ thái quá. Chính ngôn ngữ giản dị và trong sáng đã dẫn dắt người xem vượt qua ranh giới không biết- biết một cách tự nhiên, gần gũi, nhẹ nhàng. Từ đó, người đọc tự dưng lĩnh hội được nhiều kiến thức cả lạ và quen.  

Đọc để hiểu biết và chia sẻ kiến thức

Từ năng lượng xanh, máy tính lượng tử… cho đến tia laser, máy thời gian,… những thứ mà người “không làm khoa học” tưởng có thể chỉ tiếp cận trên phim ảnh khoa học viễn tưởng như những siêu phát minh của nhân loại, thì nay được chiếu sáng dưới cái nhìn và sự lý giải vô cùng giản dị của sách. Chúng ta có quyền được hy vọng một cách định hướng về những điều kỳ diệu mà con người sẽ có thể làm được trong tương lai, cũng như biết được những giới hạn của con người và khoa học hiện đại, sau khi xem xong sách.

Không chỉ giới thiệu rất sâu về thiên nhiên, Trịnh Xuân Thuận tiến gần đến lĩnh vực lý thú và gần gũi: con người. Từ não, đến mắt, đến tư duy,… những điều mà có lẽ sau khi rời nhà trường chúng ta ít có dịp được biết đến hoặc tìm hiểu trở lại, thì đã được mở ra vô diệu. Từ đó ông lại dẫn người xem ngược dòng lịch sử tìm hiểu về các màu sắc và ý nghĩa của chúng. Nay thì chúng ta có thể hiểu vì sao người ta hay nói “cuộc sống màu hồng” chứ không là màu xanh, màu đỏ, hay màu cam; hoặc vì sao quần jeans màu xanh phổ biến đến như thế; những điều mà hiển nhiên đến mức ta sẽ chẳng bao giờ bỏ thời gian tìm hiểu chúng, và bất ngờ nhận ra rằng, “Sao có nhiều điều chúng ta chưa biết đến thế?”. 

Quyển sách đặc biệt phù hợp cho những quý vị phụ huynh có con nhỏ, những tài năng của tương lai, nếu chúng không ngừng thắc mắc, “Tại sao nước biển có màu xanh, tại sao ban đêm chúng ta không nhìn thấy mọi vật có màu sắc như ban ngày, tại sao chúng ta lại nằm mơ, tại sao những ngọn lửa có hình dạng giông giống nhau và cùng màu đỏ,….”. Tất cả những câu trả lời cho các câu hỏi đó có thể tìm thấy trong sách của Trịnh Xuân Thuận, và đọc cuốn Ánh sáng… này người lớn chúng ta sẽ tìm thấy một niềm vui và phần thưởng nho nhỏ được thỏa mãn trí tò mò của mình về sự vật chung quanh ta.

Đọc sách để đến gần nhau hơn và tiếp cận với bản thân sâu sắc hơn

Nhưng món quà lớn nhất mà Trịnh Xuân Thuận tặng cho người đọc trong tập 2 của sách là một bản tóm tắt ngắn gọn, súc tích về hội họa và tôn giáo. Nay thì tôi đã biết phong cách Ấn tượng là gì, vì sao có một phong trào Dã thú trong Hội họa, cũng như sơ lược hiểu vì sao một số họa sĩ nổi tiếng và có nhiều thành tựu hơn những người khác. Khi xưa đi học chỉ tiếp cận với tiểu sử của nhiều tác giả một cách khô khan, thì nay đọc sách được mở mang tầm nhìn rằng những suy nghĩ, quan sát, tư duy,… của các vĩ nhân dẫn đến việc các tác phẩm nổi tiếng, hoặc những định luật thay đổi thế giới,… đã ra đời như thế nào.

Có thể nói rằng, lần đầu tiên trong đời, một quyển sách đã làm thay đổi tôi sâu sắc. Những khi đi học chỉ được biết phát minh này được thực hiện ra sao, vĩ nhân nọ khám phá ra định luật kia thế nào, hoặc giờ với Google ai cũng dễ dàng tra những phát biểu nguyên văn của định luật. Trịnh Xuân Thuận đã hệ thống hóa, tóm tắt và đánh giá không chỉ theo chiều lịch sử mà còn theo chiều tiến hóa, khiến khoa học trở nên dễ hiểu và dễ tiếp thu một cách đầy ngạc nhiên.  

Tất cả những điều kể trên tác động sâu sắc vào tình cảm và lý trí của người đọc. Một xúc cảm khó diễn tả như thể khi chúng ta vừa thưởng thức một quyển tiểu thuyết lớn, đó chính là cảm xúc của tôi sau khi giở đến trang cuối cùng của quyển sách hùng tráng này. Từ những rung cảm vì sự may mắn của số phận mình, khi được cơ duyên sinh ra làm người trên hành tinh Xanh, cho đến cảm nhận tràn đầy năng lượng và hiểu biết về khoa học, một dòng tri thức cuồn cuộn về lịch sử văn minh, một nguồn cảm hứng về cuộc sống và lối sống của những vĩ nhân tưởng chừng đã quá quen tên thuộc tuổi như Goethe, Monet.

“Phải thay đổi cách sống và tư duy”. Đó là điều thôi thúc tôi khi khép lại những trang sách đã đạt giải thưởng lớn Moron của Viện Hàn lâm Pháp này. Không thể sống thờ ơ, vô trách nhiệm với thiên nhiên nữa, vì tôi nay đã ý thức vai trò của cây xanh, của khí đốt, của than đá,… Không thể bình thản với những thứ tưởng chừng bình thường của cuộc sống hàng ngày nữa, vì sự tri giác sự hiện hữu của cái bàn, cái ghế, bông hoa,… quanh ta là kết quả kỳ diệu của sự vận động của não và mắt, của hàng triệu triệu tế bào và cơ quan, bộ phận. Cảm kích hơn Ánh sáng, mà theo lý giải của Trịnh Xuân Thuận, là quà tặng, là nguồn kiến thức, là thông tin, là triết, là thiền.

Nói như thiền sư Nhất Hạnh, Phải hiểu thì mới thương, phải thương thì mới hiểu; nay được mở mang hơn về thế giới, và về chính bản thân mình, tôi cảm thấy thương yêu hơn cuộc sống và bản thân, đồng thời tự lòng thôi thúc phải sống đầy trách nhiệm với sứ mệnh được làm Con Người.

Thẩm Hạ 

4 thoughts on “Những con đường của ánh sáng

    • Hoàn toàn được mà Dương. Rất vui được bạn hưởng ứng và lấy bài về, YD viết là để chia sẻ mà🙂

  1. Quyển này em có ở nhà cũng 1 năm rồi, nhưng cứ chần chừ chưa đọc. Có 1 quyển cũng rất hay “Cái vô hạn trong lòng bàn tay” bàn về tranh luận Phật giáo và Khoa học về sự khởi đầu của sự sống
    Vì em đọc nó trước, nên thấy đúng thật là nó thay đổi tư duy rất lớn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s